ในวันที่ใจหนักอึ้ง ไร้เรี่ยวแรงที่จะทำอะไร เราพยายามช่วยตัวเองโดยลองดูดีวีดีเพื่อปลดปล่อยภาระทางความรู้สึกข้างในออกมาบ้าง
มองดูแผ่นดีวีดีมากมายที่รายเรียง เราเลือก “นักประดาน้ำกับผีเสื้อ” มาเปิดดู และภาระในใจดูเหมือนจะไหลไปกับเรื่องราวที่หนักกว่าของ อดีตบรรณาธิการนิตยสาร Elle ของฝรั่งเศส Jean Dominique Bauby ผู้ที่มีภาวะ locked in syndrome ทำให้หนุ่มวัย 40 ปีไม่สามารถขยับเขยื้อนร่างกายได้ ยกเว้น เปลือกตาข้างซ้าย และจิตใจ ความรู้สึกนึกคิด ความฝัน จินตนาการที่ยังโบยบินได้อยู่ในร่างกายที่นิ่งหนัก
เรื่องราวดำเนินไปได้ครึ่งเรื่อง โทรศัพท์มือถือก็ดังขึ้น “พี่น้ำเย็นประสบอุบัติเหตุ รถคว่ำ ตอนนี้อยู่ที่โรงพยาบาล….” หลังจากที่เพื่อนชายคนสนิทสาธยายอาการของพี่น้ำเย็นให้ฟัง และวางสายโทรศัพท์ไปแล้ว ฉันตกอยู่ในภาวะอึ้ง ปิดดีวีดี และนอนนิ่งบนโซฟาไปจนเย็นย่ำ
จากคำบอกเล่าของเพื่อน ๆ อุบัติเหตุทำให้กระดูกคอของพี่น้ำเย็นเคลื่อน ส่งผลให้เธอไม่สามารถขยับร่างกายได้นับแต่ไหล่ลงไป ร่างกายไม่อาจรับรู้ความรู้สึกต่าง ๆ ได้ และตอนนั้น กำลังมีเหล็กน้ำหนัก 20 กิโลกรัมถ่วงศีรษะอยู่ เพื่อจัดกระดูกให้กลับไปที่เดิม
เราคิดในใจ “โชคดีที่กระดูกคอไม่หัก เพราะนั่นหมายถึง จุดจบของชีวิต” แต่โอกาสชีวิตที่เหลือต่อไปจะเป็นอย่างไรเล่า … “ไม่เป็นไร” เราคิด ชีวิตหาหนทางให้ตัวเองได้เสมอ ขอเพียงมีสมองคิด ใจรับรู้และรู้สึก และลมหายใจ มีตัวอย่างคนมากมายที่ทำประโยชน์ให้ผู้คนแม้จะมีข้อจำกัดทางกาย (และคนที่ร่างกายปรกติที่ทำตัวเป็นภาระของโลก)
พี่หน่อยผู้ที่ฝึกฝนการนวด และอาหาร ยา สำหรับการดูแลรักษาสุขภาพอย่างเข้มข้น อาสาไปนวดให้แทบทุกวัน และจัดหาหมอนวดไปให้ด้วย และแนะนำอาหาร น้ำผักผลไม้สุขภาพ ซึ่งช่วยได้เยอะมาก โดยเฉพาะเรื่องขับเสมหะ “ร่างกายที่หยุดนิ่งนาน ๆ ต้องได้รับการกระตุ้น ไม่เช่นนั้นการฟื้นคืนจะช้าและยาก” เราเห็นด้วย และตั้งใจจะไปนวดให้พี่น้ำเย็นเช่นกัน
ก่อนจะไปเยี่ยมพี่น้ำเย็น เราลองท่องไปในโลกอินเตอร์เน็ต เพื่อทำความเข้าใจเรื่อง กระดูกต้นคอ สรีระของร่างกาย และความสำคัญของกระดูกชิ้นนี้ … กระดูกคอ โดยเฉพาะข้อที่ 4 และ 5 เกี่ยวข้องกับระบบการเคลื่อนไหวร่างกาย และระบบประสาทอีกหลาย ๆ อย่าง
อ่านข้อมูลไป เกี่ยวกับโครงสร้างกระดูก กระดูกสันหลัง สมอง ยิ่งทำให้คิดถึง ครูโยคะ ทั้งครูกวี และครูเละ ที่บอกว่า การทำโยคะเป็นการบริหารกล้ามเนื้อชิ้นเล็ก ๆ ที่ติดกับกระดูกและเส้นเอ็น ถ้ากล้ามเนื้อเล็ก ๆ เหล่านี้แข็งแรง ก็จะกระชับปรับกระดูกให้อยู่ในท่าที่สมดุล และเวลาเกิดการบาดเจ็บ หรือ อุบัติเหตุ ก็ช่วยลดความอันตรายด้วย ต่อไปนี้ เลยตั้งใจว่าจะตั้งใจฝึกโยคะทุกวัน และอยากให้เพื่อน ๆ กลับมาฝึกกันด้วย
ก่อนวันที่จะไปเยี่ยมพี่น้ำเย็น เราเตรียมกายและใจให้พร้อมกันเลยทีเดียว เป็นความเชื่อของเราว่า ผู้ป่วยและโรงพยาบาลมีพลังงานทางลบมาก คือ พลังอ่อน และทุกข์ ดังนั้นเราต้องอัพพลังกายและใจตัวเองให้ดี ไม่เช่นนั้น เราจะป่วยหลังจากกลับจากโรงพยาบาล
2-3 วันก่อนไปเยี่ยม เราสวดมนต์ นั่งสมาธิ ออกกำลังกาย รำมวยจีน โยคะ เล่นบาส ทำใจให้แจ่มใส เบิกบานเท่าที่จะทำได้ และวันที่จะไปเยี่ยม ก็พกอุปกรณ์การนวดหน้าไปด้วย … อ้อและที่จะลืมไม่ได้ เราไปทำผมด้วยหละ ให้หน้าตาดูดี และแต่งตัวให้สดใสที่สุด เราเลือกสีเสื้อผ้า ลักษณะเสื้อผ้าที่จะใส่ ทั้งหมดทั้งปวง ลงทุนสวยเพื่อให้ผู้ป่วยได้เห็นอะไรสวย ๆ งาม ๆ จิตใจจะได้ผ่องใส และก็ได้ผลนะ พี่น้ำเย็นชม แสดงว่าชื่นใจที่เห็นน้องสาวดูดี
แม้จะนอนนิ่งอยู่บนเตียง ขยับเนื้อตัวไม่ได้ แต่สีหน้าพี่น้ำเย็นดูสดใสมาก คงเป็นเพราะกำลังใจจากคนข้างกาย อย่างพี่น้อยสามี น้องสาว เพื่อน ๆ ที่ไปเยี่ยม และ จากพลังใจของพี่น้ำเย็นเอง ที่เป็นคนเข้มแข็งอยู่เป็นทุนเดิม
เราไปนวดขา นวดฝ่าเท้า มือ และนวดหน้าให้พี่น้ำเย็น ในระหว่างที่นวดก็สวดมนต์ไปด้วย ทำสมาธิในใจไปด้วยกับทุกจังหวะของการกดจุด
เรานึกถึงพระไภสัชยคุรุพุทธเจ้า (พระพุทธองค์ทางการแพทย์) เรานึกถึงท่านได้แจ่มชัดมาก แต่เราท่อง คาถาถึงท่านไม่เป็น จึงท่องคาถา “โอม ตาเร ตุตตาเร ตุเรโซฮา” ถึงพระโพธิสัตว์ตารา … มั่วดีไหมละเพื่อน
พี่น้ำเย็นบอกว่า รู้สึกยิบ ๆ เหมือนชาที่ขา เท้า รับรู้ความรู้สึกอุ่น ๆ ร้อน ๆ ที่เท้าได้นะ — ซึ่งปรกติจะไม่อาจรับรู้ความรู้สึกใด ๆ ได้เลยในส่วนนี้ เวลาที่เรานวด เวลาที่พี่หน่อยนวด จะเกิดความรู้สึกขึ้นได้
นี่ถือเป็นสัญญาณที่ดีนะ พี่น้อยผู้เป็นสามีที่แสนดีบอกว่า คุณหมอเคยพยากรณ์อาการว่า โอกาสที่พี่น้ำเย็นจะกลับมาเป็นเหมือนเดิมได้มีเพียง 10 เปอร์เซ็นต์ …แต่ทุกอย่างไม่แน่นะเพื่อน
เราพูดถึงสิ่งดีงามที่เราและพี่น้ำเย็นเคยร่วมกันทำมา ก็การสร้างกุฏิดินถวายหลวงพ่อคำเขียนนั่นไง พี่น้ำเย็นเองพูดก่อนเลยว่า เรายังไม่ได้ไปเยี่ยมหลวงพ่อคำเขียน และกลับไปดูกุฏิดินที่เราสร้างถวายเลยนะ … เราเลยบอกว่า เอาละ หายแล้ว เดินได้ เราไปชัยภูมิกัน
ก่อนกลับ เรากุมมือและบอกให้พี่น้ำเย็นสวดมนต์ และเราจะภาวนาโพวะ ระหว่างนั้น มือของพี่กระตุก ๆ “เป็นเพราะอะไร” พี่น้ำเย็นถาม “ไม่รู้เหมือนกัน แต่ก็ดีไม่ใช่หรือ” เราตอบ
เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา เรากลับไปเยี่ยมพี่น้ำเย็นอีกครั้ง ก็ไปทำอย่างเดิม คือ นวด และภาวนา พูดคุยให้กำลังใจ แนะนำวิธีภาวนา
คราวนี้สิ่งที่เห็น คือ ขาทั้งสองข้างของพี่น้ำเย็นเริ่มขยับได้เอง แต่พี่เค้าไม่รู้ตัว ไม่ได้สั่งให้ขาขยับ และพี่ไม่รู้ว่า ขากำลังขยับ — อันนี้เราได้ความรู้ว่า ร่างกายทำงานได้เอง เราไม่ได้เป็นเจ้าของ สั่งการเขาทั้งหมดหรอก
เวลาเรานวด ขามีปฏิกิริยา กระตุก เขยื้อน ก็ถือเป็นสัญญาณที่ดีอีกนั่นแหละ
พี่น้ำเย็นขยับมือและแขนได้บ้าง แต่ช้า ๆ และอย่างอ่อนแรง เราบอกให้พี่น้ำเย็นภาวนาด้วยการขยับมือขึ้นลง ขยับนิ้ว แล้วรับรู้การเคลื่อนไหวของร่างกายไปด้วย โดยมาพี่น้ำเย็นใช้เวลานอนนิ่ง ๆ สวดมนต์ และรับแขกที่เอาใจดี ๆ ไปเยี่ยม ผู้มาเยี่ยมหลายคนช่วยนวดพี่น้ำเย็นระหว่างพูดคุยกัน ดีมาก ๆ เลย
พี่น้ำเย็นดูดีขึ้นเป็นลำดับ
พี่น้ำเย็นมีปัญหาความดันต่ำบ้าง และออกซิเจนในเลือดต่ำ ปอดแฟบ เพราะนอนนิ่ง ๆ ไม่ได้ขยับ ออกกำลัง – เราเลยแนะนำให้ หายใจช้า ๆ ลึก ๆ ตามสบาย —เพื่อออกซิเจน และใจที่ผ่อนคลาย
อีกเรื่องที่แนะนำ คือ หัวเราะ เข้าไว้ ปอดจะได้แข็งแรง เพราะปอดจะขยับไปมา — ถ้าเพื่อน ๆ จะไปเยี่ยมพี่น้ำเย็น อย่าลืมทำให้หัวเราะกันด้วยนะ
เราจะเอารูปสวย ๆ ไปให้พี่น้ำเย็น เพราะทั้งวันพี่ต้องนอน หรือหากลืมตา ก็เห็นเพดานเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งก็ไม่ได้เย็นตาเลย เพราะเปิดไฟนิออนแยงตาทั้งวัน เสียงในห้องพักก็หนวกหู เปิดทีวี ที่ไม่มีผู้ป่วยคนไหนดู เปิดเพลงวัยรุ่นที่คนแก่ ๆ ที่นอนป่วยไม่ฟัง
เห็นสภาพแบบนี้ แล้วอยากปรับปรุงระบบนิเวศการพยาบาลผู้ป่วยจริง ๆ จะทำทั้ง รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส เข้าไปในใจกันเลยทีเดียว
เราขอบคุณพี่น้ำเย็นที่เปิดประตูให้เราเข้าไปเข้าใจร่างกายของตนเองมากขึ้น และทำให้เกิดความมุ่งมั่นที่จะดูแลร่างกายของตนเองมากขึ้น จนขนาดอยากเรียนวิชาแพทย์ การเยียวยา อย่างจริงจังเลยทีเดียว …แอบคิดว่ามีทุนเดิมอยู่
เราตั้งใจจะฝึกฝนตนเองในการดูแลร่างกาย และฝึกฝนพลังใจ เพื่อที่ว่า จะดูแลเพื่อน ๆ ได้ในยามจำเป็น
แต่ขอให้เพื่อน ๆ ทุกคนอย่าจำเป็นต้องใช้บริการของเราและพี่หน่อยเลยนะ อาเมน….
