ชีวิตในเวลา

time

เราทุกคนที่ยังมีลมหายใจอยู่ ล้วนมีเวลาด้วยกันทั้งสิ้น ฉะนั้นตอนที่เราพูดว่า ไม่มีเวลา มันหมายความว่าอย่างไรกัน

ช่วงนี้เป็นอย่างไรบ้าง ยุ่งอยู่หรือเปล่า

ยุ่งมาก งานยุ่งจริงๆ ไม่มีเวลาเลย เดี๋ยวก็ต้องไปประชุม

ข้าพเจ้าไม่คิดสานบทสนทนาต่อ ถ้าอย่างนั้นไปทำธุระก่อนแล้วกัน สะดวกเมื่อไรค่อยคุยกันก็ได้ ใครจะกล้าขอเวลาจากคนไม่มีเวลาเล่า


นักพัฒนาสังคมหลายคนที่ข้าพเจ้าพูดคุยด้วยบ่นระบายว่า ไม่มีเวลา ถูกคาดหวังให้ทำงานมากมาย ไปประชุมหลายองค์กรได้ทุกวัน จนไม่ได้ทำงานหลักที่ตนเองตั้งใจ เวลาให้ครอบครัวน้อยลง และสุขภาพย่ำแย่

ยุ่ง ไม่มีเวลา เป็นคำพูดติดปากของหลายคนโดยเฉพาะมนุษย์ประชุม ในยุควิถีชีวิตติดจรวด บีบคั้น เร่งรีบ ต่างคนตั้งหน้าตั้งตาวิ่งไปข้างหน้า แข่งและแย่งกันในทุกเรื่อง ไม่มีโอกาสหยุดเพื่อไถ่ถามหัวใจตัวเองว่า เรากำลังวิ่งไปไหน และรีบไปเพื่ออะไรกัน

ภาพอย่างนี้ทำให้นึกถึงกระต่ายขาวจากวรรณกรรมคลาสสิก อลิซในดินแดนมหัศจรรย์ ที่วิ่งวุ่นและดูนาฬิกาตลอดเวลาพร้อมร้องว่า สายแล้ว ไม่ทันแล้ว ไม่มีเวลาแล้ว

ข้าพเจ้าเองก็เป็นคนหนึ่งที่เคยมีคำนี้ติดปาก แต่ตั้งใจว่าจะเลิกให้ได้ เพราะยิ่งพูด ดูเหมือนจะยิ่งยุ่งและไม่มีเวลาเอาเสียเลย

จริงๆ แล้ว เราทุกคนที่ยังมีลมหายใจอยู่ ล้วนมีเวลาด้วยกันทั้งสิ้น ฉะนั้นตอนที่เราพูดว่า ไม่มีเวลา มันหมายความว่าอย่างไรกัน

คราวหนึ่งข้าพเจ้าคุยกับคุณลุงที่นับถือมากท่านหนึ่งว่า สุขภาพไม่ค่อยแข็งแรงนัก เพราะงานมาก ไม่ค่อยมีเวลาออกกำลังกายเท่าไร

ท่านตอบด้วยการถามว่า ไม่มีเวลาหรือไม่จัดสรรเวลาให้กับสิ่งนั้นกันแน่

คุณลุงวัยใกล้เกษียณให้ความเห็นต่อว่า แน่ใจหรือว่า อยากออกกำลังกายและเห็นว่ามันสำคัญจริงๆ เพราะถ้าเราอยากทำอะไรจริงๆ แล้ว เรามักจะหาเวลาทำมันจนได้ จะไม่มีข้ออ้าง ข้อแก้ตัวใด ๆ ที่จะไม่ทำสิ่งนั้น แต่ดูเหมือนหลานมีเหตุผลและพร้อมจะคล้อยตามเหตุผลที่ยกมาเพื่อที่จะไม่ออกกำลังกายได้เสมอ ข้าพเจ้าอึ้งไปและชี้ชวนคุยเรื่องอื่นแทน

จริงอย่างที่คุณลุงว่า ที่ข้าพเจ้าไม่ออกกำลังกายเพราะขี้เกียจเสียมากกว่า หรือไม่ก็เอาเวลาไปทำเรื่องอื่นที่ไม่ใช่สาระสำคัญในชีวิตนัก

ข้าพเจ้ามองดูชีวิตคุณลุง ท่านมีเวลาเสมอสำหรับสิ่งที่ท่านบอกว่าสำคัญในชีวิต ทุกเช้าท่านจะขี่จักรยานไปรอบหมู่บ้าน ทุกคืนท่านนั่งสมาธิ ท่านใช้ช่วงเวลาวันหยุดทำสวนและเดินป่าพักผ่อนกับภรรยา และหัดทำวีดีโอคลิปเรื่องราวต่างๆที่พบเจอเป็นงานอดิเรก

ท่านเองก็ยังเป็นมนุษย์เงินเดือน แต่สามารถจัดสรรเวลาทำกิจกรรมที่ท่านชอบและมีความหมายกับชีวิตได้ ท่านรู้สึกอิ่มและเต็มที่กับชีวิตจริงๆ

ย้อนสำรวจตัวเอง ข้าพเจ้าสัมผัสความรู้สึกกลวงๆ ในใจ เหมือนโพรงกระต่ายที่ชี้ชวนให้ลองค้นลึกลงไปดูว่า เหตุใดตางรางชีวิตที่เต็มเหยียดและกิจกรรมมากมายจึงไม่อาจทำให้ข้าพเจ้ารู้สึกเต็มหรืออิ่มใจสักเท่าไร ตรงกันข้าม หลายครั้งข้าพเจ้ากลับรู้สึกว่าชีวิตกระจายเป็นเสี่ยง ๆ

คราวที่แลกเปลี่ยนประเด็นนี้กับเพื่อน ๆ บางคนสารภาพว่า เขาต้องทำตัวให้ยุ่งเข้าไว้เพื่อจะได้ลืมความรู้สึกเหงาและโดดเดี่ยว

เมื่อพลิกปฏิทินนัดหมายและการทำงานในแต่ละวัน พบว่าหลายครั้งข้าพเจ้าหมดเวลาไปกับกิจกรรมหลายอย่างที่ไม่ใช่งานหลัก ไม่ใช่งานสำคัญในชีวิต และอาจไม่ใช่สิ่งที่จะนำพาข้าพเจ้าสู่เป้าหมายชีวิตที่ปรารถนาได้

เวลาในแต่ละวันของคนเรามีจำกัด คือ 24 ชั่วโมง เราจะใช้มันกับอะไร เพื่ออะไร และ อย่างไร

การใช้เวลาสัมพันธ์กับเป้าหมายและความหมายที่เราให้กับชีวิต สตีเฟน โควี่ เจ้าของหนังสือดัง “7 อุปนิสัยแห่งความสำเร็จ” (7 Habits for Highly Effective People) กล่าวว่า การบริหารเวลานั้นไม่มีหรอก มีแต่การบริหารชีวิต เราใช้เวลาอย่างไร ชีวิตเราก็เป็นเช่นนั้น

การบริหารชีวิตจึงเริ่มจาก

๑. คร่ครวญเป้าหมายและความหมายของชีวิตว่าสิ่งใดบ้างที่สำคัญสำหรับเรา เมื่อเห็นเป้าหมายชัดเจน เราจะเห็นภาพของกิจกรรมและการงานที่ควรทำว่ามีอะไรบ้าง สิ่งใดใช่ สิ่งใดไม่ใช่ จากนั้นจึงจัดสรรเวลาทำกิจกรรมต่างๆ ให้สอดคล้องกับลำดับเป้าหมายสำคัญในชีวิต

ยกตัวอย่างเช่น เราให้ความสำคัญกับครอบครัวอันดับแรก สุขภาพอันดับสอง การงานเป็นที่สาม การเงินเป็นที่สี่ ดังนั้นกิจกรรมและการให้เวลาในแต่ละเรื่องก็ควรสอดคล้องกับความสำคัญที่ให้กับเป้าหมายในแต่ละลำดับ

ลองทบทวนว่า ที่ผ่านมา ในแต่ละวัน สัปดาห์ หรือภายในหนึ่งปี เราให้เวลากับการทำสิ่งที่เราเห็นว่ามีความหมายกับชีวิตเรามากน้อยเพียงใด หากเราให้ความสำคัญกับการเจริญปัญญาและอบรมพัฒนานิสัย เราภาวนามากน้อยเพียงใดในแต่ละวัน หรือ ถ้าเราให้ความสำคัญกับครอบครัว เราใช้เวลากับครอบครัวและคนที่เรารักเพียงพอแล้วหรือไม่

๒. ตารางลำดับงานตามความสำคัญและความเร่งด่วน ซึ่ง สตีเฟน โควี่ ได้เสนอไว้ตามตารางข้างล่างนี้

เรื่องเร่งด่วน และ สำคัญ

วิกฤต ปัญหางาน และ โครงการที่มีกำหนดส่งชัดเจน

เป็นต้น

โดยมากกิจกรรมในช่องนี้มักเกิดขึ้นโดยไม่คาดไว้ล่วงหน้า และสำคัญจำเป็นที่จะต้องลงมือไปดูแลแก้ไขให้ทันท่วงที

เรื่องไม่เร่งด่วน แต่สำคัญ

การดูแลสุขภาพ งานความสัมพันธ์ ในครอบครัว องค์กร การวางแผนป้องกันปัญหา งานพัฒนาทักษะและการเรียนรู้ เป็นต้น

กิจกรรมในช่องนี้ถือว่าสำคัญ เป็นงานที่แท้ในชีวิต เพราะหากไม่ทำ อาจจะนำไปสู่ปัญหาซึ่งจะเป็นช่องในกิจกรรม เร่งด่วนและสำคัญได้ เช่นว่าหากไม่ดูแลสุขภาพให้ดี วันหนึ่งล้มป่วย เข้าสู่ภาวะวิกฤต

เรื่องเร่งด่วน แต่ไม่สำคัญ

เช่นประชุมด่วน โทรศัพท์ อีเมล์ สิ่งที่เข้ามาแทรกในแต่ละวัน

งานในช่องนี้จะไม่ทำก็ได้ ไม่เกิดผลกระทบใดมากนักในชีวิต หลายงานอาจจะด่วน แต่ไม่สำคัญเท่าไรก็มี

แต่พบว่าหลายคนใช้เวลามากไปกับการทำกิจกรรมในช่องนี้

เรื่องไม่เร่งด่วน และไม่สำคัญ

การท่องเว็บไซต์ไปเรื่อยเปื่อย กิจกรรมเล็กๆ น้อย ๆ ที่ไร้จุดหมาย ทำเพื่อ ฆ่า เวลา เป็นต้น

หลายคนใช้เวลาไปกับกิจกรรมในช่องนี้

ตารางนี้ช่วยเราทบทวนกิจกรรมที่กำลังทำอยู่ในปัจจุบันและที่ผ่านมา เหมือนการลงบัญชีเวลาและกิจกรรมประจำวัน ซึ่งจะทำให้เราวิเคราะห์ดูภาพรวมว่า เราใช้เวลาไปกับสิ่งจำเป็นมากน้อยแค่ไหน เพื่อที่จะได้ปรับแก้และใช้ชีวิตได้สอดคล้องกับเป้าหมายและเวลาอันจำกัดได้ดียิ่งขึ้น

หากเราวางแผนคิดจะทำอะไร บางทีลองนำตารางนี้มาช่วยใคร่ครวญและแยกแยะกิจกรรมต่างๆ ที่มีในใจลงไปในช่องตารางดังกล่าว เราจะเห็นว่า กิจกรรมใดที่เราควรทำอย่างยิ่ง และกิจกรรมใดไม่จำเป็นต้องทำ จะได้ไม่เสียเวลาไปทำงานไม่สำคัญ แล้วมีเวลาทำเรื่องสำคัญและเร่งด่วนไม่มากพอ

๓. พิธีกรรมเข็มทิศชีวิต ข้าพเจ้าเรียนรู้จากโจเอลและมิเชล เลวี่ วิทยากรกระบวนการอบรม หัวใจนักรบแห่งพระโพธิสัตว์ ท่านเสนอให้เรามีพิธีกรรมเล็ก ๆ น้อย ๆ ในชีวิตเพื่อช่วยให้ทุกย่างก้าวของชีวิตไม่หลุดจากเป้าหมาย โดยที่ทุกเช้า ขอให้เราจัดสรรเวลาสักนิดให้กับตัวเอง นิ่งสงบแล้วใคร่ครวญถึงเป้าหมาย ความหมายสูงสุดของชีวิตในแต่ละวัน ระหว่างวัน ขอให้หาเวลาสั้น ๆ ที่จะกลับมาย้ำเตือนตัวเองให้อยู่บทหนทางแห่งเป้าหมาย ซึ่งอาจเป็นช่วงพัก ช่วงเข้าห้องน้ำ หรือช่วงขับรถ เป็นต้น การทำเช่นนี้เตือนสติเราให้รู้ว่า เราจะใช้เวลาไปกับเรื่องอะไร และอย่างไรในชีวิตประจำวัน

เมื่ออายุมากขึ้น ชีวิตก็สั้นลง นึกถึงเจ้ากระต่ายขาวในดินแดนมหัศจรรย์อีกครั้ง เวลากำลังจะหมดแล้ว จะไม่ทันแล้ว เราได้ทำสิ่งที่มีความหมายและสำคัญในชีวิตแล้วหรือยัง

จาก สารเพื่อนเสม ฉบับมีนาคม ๒๕๕๒

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s