หนึ่งในหลายเหตุของความเจริญและความเสื่อมของอาณาจักร

 Spain series Part I

สเปน เป็นประเทศรูปร่างคล้ายสี่เหลี่ยมจัตุรัส ขนาดพื้นที่ประมาณ 504,782 ตารางกิโลเมตร ซึ่งเล็กกว่าขวานประเทศอย่างเมืองไทยเพียงเล็กน้อย (514,000 ตารางกิโลเมตร) ทว่าสมัยหนึ่งในอดีต ประเทศเล็ก ๆ อย่างสเปนเคยเป็นอภิมหาอำนาจของโลกมาแล้ว

ในช่วงศตวรรษที่ 15-16 สเปนได้ชื่อว่าเป็นดินแดนที่พระอาทิตย์ไม่เคยตก สเปนมีประเทศในอาณานิคมจำนวนมาก กล่าวคือ เกือบทั้งทวีปอเมริกา บางส่วนในแอฟริกา เอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่างฟิลิปปินส์ ซึ่งนับได้ว่าเป็นยุคโลกาภิวัฒน์ยุคหนึ่งของโลก เหรียญเงินตราของสเปนแพร่ในหลายพื้นถิ่น ภาษาสเปนเป็นภาษาใช้ในทั่วไป จนถึงปัจจุบันก็เป็นหนึ่งในภาษาสำคัญที่ใช้ในองค์การสหประชาชาติ

สเปนเป็นประเทศที่โอบล้อมด้วยทะเล (ยกเว้นด้านตะวันออกที่ติดโปรตุเกส) จากพื้นที่ด้านตะวันออกเฉียงใต้และเหนือมองเห็นมหาสมุทรแอตแลนติกอันกว้างใหญ่ ด้านใต้และตะวันตกโอบล้อมด้วยทะเลสวยอย่างเมดิเตอร์เรเนียน ด้วยบรรยากาศที่ค่อนข้างอบอุ่นและโอบล้อมด้วยทะเลอย่างนี้ อาจทำให้ชาวสเปนเป็นคนร่าเริง สนุกสนาน มองโลกแง่ดี มีจินตนาการ ความฝัน และรักการผจญภัย นักเดินเรือชาวสเปนหลายคนใฝ่ฝันจะค้นพบดินแดนใหม่ หนึ่งในนั้นคือ คริสโตเฟอร์ โคมลัมบัส

แม้โคลัมบัสจะเป็นคนอิตตาเลียนโดยกำเนิด หากแต่การเดินเรือไปพบโลกใหม่ของเขาเกิดขึ้นได้จากการสนับสนุนจากราชินีสเปนในเวลานั้น ผู้กล้าเสี่ยงลงทุนให้โคลัมบัสเดินทางไปทางทิศตะวันตกในมหาสมุทรแอตแลนติก ซึ่งในสมัยศตวรรษที่ 15 ชาวยุโรปยังเชื่อว่าโลกแบน ดังนั้นการเดินทางไปด้านทิศตะวันตกที่ไม่คุ้นมาก่อน หมายถึงการเสี่ยงที่จะเดินเรือตกโลก

 นอกจากอุปนิสัยของชาวสเปนแล้ว ในเวลานั้นบรรยากาศทางการค้ายังเอื้อให้สเปนต้องตัดสินใจเสี่ยงมากขึ้น ประเทศเพื่อนบ้านอย่างสเปนและโปรตุเกส ต่างแข่งขันกันด้านการค้าโพ้นทะเลที่เปอร์เซีย และเอเซีย ซึ่งเป็นแหล่งสินค้าหลากหลาย และเป็นที่ต้องการ

การแข่งขันทางการค้าระหว่างสองประเทศนี้เข้มข้นมาก ต่างหาทางเดินเรือที่เร็ว อันตรายน้อย และถึงดินแดนที่จะทำการค้าได้ก่อนอีกฝ่าย

ในเวลานั้น โปรตุเกสเลือกที่ใช้เส้นทางเดินเรือเรียบทำเลเมดิเตอร์เรเนียน หรือทะเลแอตแลนติค เลียบชายฝั่งแอฟริกาไปเรื่อย ๆ ผ่านช่องแคบ Cape of Good Hope ของประเทศแอฟริกาใต้ จากนั้นเดินทางมาจนถึงตะวันออกกลาง และเอเชีย นักเดินเรือโปรตุเกส วาสโก ดา กามา Vasco da Gama เป็นนักเดินเรือคนแรกที่เดินทางมาถึงอินเดียโดยเส้นทางเรือ

ขณะที่โปรตุเกสเดินเรือไปทางตะวันออก สเปนตัดสินใจเสี่ยงสนับสนุนโคลัมบัสให้เดินเรือไปทางตะวันตก ด้วยหวังว่าจะลัดสั้นไปถึงเอเซียได้เหมือนกัน การตัดสินใจเสี่ยงในครั้งนี้ ทำให้สเปนได้พบดินแดนใหม่ และขึ้นมามีอำนาจทางเศรษฐกิจเหนือโปรตุเกส และในเวลาต่อมากลายเป็นมหาอำนาจทั้งการค้าและการเมือง

ในปี 2035 ด้วยระยะเดินทางกว่า 2 เดือนในเรือ Santa Maria โคมลัมบัสพบกับแผ่นดินใหม่ ซึ่งตอนแรกเขาเข้าใจว่าเป็นประเทศอินเดีย ต่อมาจึงรู้ว่าเป็นดินแดนใหม่ New World หรือโลกใหม่

 จากนั้นมาสเปนก็ไปตั้งรกรากที่โลกใหม่มากมาย จนสายธารอารยธรรมสเปนผสมผสานกับโลกใหม่จนถึงปัจจุบัน

สายธารอารมยธรรม Aztec และ อินคาก็ล่มสลาย จากการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ การกระจายเชื้อชาติ และเชื้อโรคที่ชาวสเปนมีแต่ชาวโลกใหม่ไม่มีภูมิคุ้นกัน อย่างอีสุกอีใส ทำให้ผู้คนล้มตายไปจำนวนมาก สเปนนำเอาทองคำ เงินและทัรพย์มากมายจากอารยธรรมโบราณนี้ไปสร้างความเจริญให้บ้านตัวด้วย นอกจากจะค้าขาย ได้ประโยชน์จากเครื่องเทศ ข้าวโพด ค้าทาส แลกเปลี่ยนพืชพันธุ์ และสัตว์จากทั้งสองทวีป โลกใหม่ให้ข้าวโพด มันฝรั่ง พริก พริกไทย มะเขือเทศ ยาสูบ กับสเปน ในขณะที่สเปนให้ข้าวสาลี แอบเปิ้ล วัว แกะ หมู ม้า ลา เป็นต้น

นอกจากนั้น การพบกันของสองอารยธรรมทำให้เกิดสิ่งใหม่ ๆ การเรียนรู้ ศิลปะ เพลง กฏหมาย อาหาร

สเปนมีชัยทางการค้าเหนือโปรตุเกส เพราะสเปนยึดโลกใหม่เป็นอาณานิคม และเมื่อผูกขาดดินแดน ผู้คนและการค้าแล้ว สเปนก็ไม่จำเป็นต้องต่อรองอะไร ในขณะที่โปรตุเกสทากรค้าแบบปรกติที่ต้องต่อรองกับประเทศคู่ค้า แม้จะได้เปรียบบ้าง แต่ก็คงไม่เหมือนกับการครอบครอง รวบอำนาจและผูกขาด

เพราะความรุ่งเรืองและความเป็นมหาอำนาจของเสเปนในสมัยนั้น สเปนเรียกตัวเองว่า God is Spain คือ พระเจ้าอยู่กับสเปน และด้วยความคิดนี้ สเปนจึงทำตัวเป็นเหมือนผู้พิทักษ์คริสตจักร คอยหาทางกล่อมหรือกำจัดผู้ที่เห็นว่านอกรีต อย่างพระนางเจ้าเอลิซาเบธที่ 1 ก็ถูกกล่าวหาว่าเป็นพวกนอกรีต

ความหลงใหลในอำนาจ เงิน ความถือตน เหล่านี้ทำให้จักรวรรดิล่มสลายมาตลอดประวัติศาสตร์มนุษยชาติ สเปนก็เช่นกัน

ในปี 2131 กองเรืออันเกรียงไกรของสเปนในนาม Spanish Armada ไปพ่ายแก่กองเรือของอังกฤษในสมัยพระนางเจ้าอลิซาเบท ในช่วงนั้นกองเรือสเปนถูกก่อกวนมากจากโจรสลัดในน่านน้ำ การพ่ายแพ้ยับเยินครั้งนี้ทำให้สเปนเสียหายทั้งทางการเมือง เศรษฐกิจ และสเปนก็ต้องประสบกับเหตุการณ์ในประวัติศาสตรอรกหลายระลอกที่ทำให้ไม่อาจกลับมาผงาดได้ดังเดิม

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s