แอนนี่ เลนนาร์ด ผู้ตามรอยเรื่องราวข้าวของ (ตอนที่ 2)

จากป่าสู่ถังขยะ — จุดเริ่มต้นของชีวิต

แอนนี่เล่าว่า เธอเกิดและเติบโตในบ้านเมืองที่อุดมด้วยต้นไม้เขียวขจีในรัฐวอชิงตัน สหรัฐอเมริกา เธอใช้เวลาส่วนใหญ่เดินป่า เวลานั้นเธอเห็นร่องรอยการตัดไม้เพื่อทำอุตสาหกรรมบ้าง แต่ก็ยังเด็กเกินกว่าจะเข้าใจความเป็นไปของระบบโลก

ที่เธอรู้ตามประสาเด็ก คือ “ต้นไม้ให้ความสุข ความสนุกกับเรา แล้วทำไมเราจึงจะตัดต้นไม้เล่า”

จากรัฐทางตะวันตกอุดมด้วยผืนป่า เธอย้ายถิ่นเพื่อไปเรียนในระดับมหาวิทยาลัยที่เมืองนิวยอร์ค รัฐทางตะวันออกที่มีแต่ป่าคอนกรีต สูงเสียดฟ้า

ที่นั่นเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางชีวิต และเรื่องราวข้าวของที่เธอติดตามมาตลอด 20 ปี เธอเล่าว่า วันหนึ่งขณะที่เดินเท้าไปมหาวิทยาลัย เมื่อทอดสายตาไปข้างหน้า เธอตกใจมากเมื่อเห็น “ขยะ” เต็มไปหมด เรียกได้ว่า กองเป็นภูเขาเลากาทีเดียว — คนเมืองมีชีวิตอยู่ในกองขยะ

ด้วยความเป็นคนไม่ปล่อยให้ความสงสัยลอยนวล ไม่ปล่อยให้ความคิดสะกิดใจล่องลอยโดยไม่แสวงหาคำตอบ เธอเดินไปที่ถังขยะและสำรวจดูว่า อะไรบ้างที่คนเขาโยนทิ้งและจัดว่าเป็นขยะ

ที่นั่น เธอก็ได้รู้ว่า หนึ่งในขยะที่ดาดดื่น คือ กระดาษ

คำถามที่ทดไว้ในใจตั้งแน่วัยเยาว์เวียนกลับมา “คนตัดต้นไม้มาทำกระดาษ เพื่อจะให้มันมาจบลงที่ถังขยะอย่างนี้หรือ? ความคุ้มค่าที่เราเสียต้นไม้ไปอยู่ตรงไหน”

ด้วยความตระหนัก ตระหนก แอนนี่ทำงานด้านอนุรักษ์ป่า เข้าร่วมทำงานรณรงค์ในองค์การกรีนพีซ และร่วมก่อตั้งสถาบัน กาย่า ทำงานรณรงค์เรื่องขยะและมลพิษเรื่อยมา

ตลอด 20 ปี บนเส้นทางอนุรักษ์ เธอเดินทางไปรอบโลกกว่า 40 ประเทศ สังเกตเรื่องราวของอุบัติการณ์ต่าง ๆ ในโลก เยี่ยมดูแหล่งถมขยะ หลุมฝังกลบขยะ เตาเผาขยะ รวมถึงไปดูโรงงานแหล่งผลิตสิ่งของต่าง ๆ

เธอมีข้อมูลมากมายตั้งแต่ที่มาของข้าวของต่าง ๆ แหล่งวัตถุดิบ การผลิตในโรงงานอุตสาหกรรม การจัดนำหน่าย การซื้อหาบริโภค การทำลายขยะในรูปแบบต่าง ๆ จนกระทั่งมลพิษจากการทำลายขยะ

พูดด้วยใจ — ที่มาของการผลิตหนังรณรงค์ให้ความรู้ “เรื่องราวข้าวของ”

แอนนี่เป็นผู้รู้ และผู้เชี่ยวชาญด้านขยะ และมลพิษ เธอเดินทางไปบรรยาย และให้ความรู้กับผู้คนหลายระดับ และหลากสาขาวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง เธอมักเตรียมชาร์ท สถิติ ไว้เพียบพร้อมเพื่อถ่ายทอดความรู้ของเธอ และกระตุ้นให้ผู้อื่นได้เข้าใจและร่วมหนทางอนุรักษ์กับเธอ

แต่เธอพบว่า “ยิ่งเรียนมาก รู้เยอะ ฉันยิ่งไม่สามารถสื่อสารกับคนอื่น ๆ ให้เข้าใจได้” เธอหัวเราะและกล่าวต่อว่า ในการบรรยาย เธอมักใช้ภาษายาก คำศัพท์เทคนิคของผู้เชี่ยวชาญ รูปภาพชาร์ท ไดอะแกรม ที่น้อยคนจะเข้าใจได้ “ผู้คนอาจจะนั่งฟัง แต่เขาไม่สนใจข้อมูลที่ฉันนำเสนอหรอก”

แล้ววันหนึ่ง ก็มีคนใจดีพูดความจริงกับเธอ

คราวนั้น แอนนี่เข้าร่วมการอบรมในหมู่นักรณรงค์ทางสังคม ซึ่งแต่ละคนต้องนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับงานที่ตนทำ แล้วกลุ่มจะสะท้อนความเห็นว่า การนำเสนอของเรานั้นเป็นอย่างไร

ด้วยความมั่นใจเต็มเปี่ยมจากการเดินทางตระเวนบรรยายไปแล้วทั่วโลก  แอนนี่เริ่มนำเสนองานของเธอให้เพื่อนนักรณรงค์ฟัง ในแบบที่เธอคุ้นเคย

เมื่อเธอบรรยายจบ ความเงียบก็ครองพื้นที่ จนกระทั่งคนหนึ่งลุกขึ้นมาแล้วพูดกับเธอว่า “บอกตามตรง ผมไม่รู้ว่าคุณพูดเรื่องอะไร ผมไม่เข้าใจเรื่องที่คุณพูดเลยสักนิด คุณใช้ศัพท์เทคนิคมากเกินไป ทำให้ผมรู้สึกถูกกีดกันออกจากความรู้ หรือเรื่องที่คุณพยายามจะบอก … คุณลองพูดแบบคนธรรมดา ได้ไหม ไม่ใช่พูดแบบผู้เชี่ยวชาญ”

ตรงนั้นเอง ที่แอนนี่ได้รับคำแนะนำที่ดี จนเป็นที่มาให้เธอทำหนังรณรงค์เรื่องราวข้าวของ ที่ชวนติดตาม เข้าใจง่าย และสนุก  กระนั้นเนื้อหาที่เธอบอกก็ซับซ้อน แต่คนก็เข้าใจได้

“ที่ผ่านมา ฉันพูดจากสมอง แจกแจงข้อมูล ความจริง ตัวเลข มากมาย แต่สิ่งที่ขาดหายไป คือ ฉันไม่ได้พูดจากหัวใจ คนจึงไม่รู้สึกสัมพันธ์กับฉัน หากเราต้องการสัมพันธ์กับผู้คน เราต้องพูดจากหัวใจ” เธอแนะนำนักรณรงค์ทางสังคม

“ข้อมูล ตัวเลข เป็นความจริง เป็นหลักฐาน ซึ่งดีก็จริง แต่ว่า สิ่งเหล่านั้นไม่อาจสร้างแรงบันดาลใจให้คนได้ สิ่งที่จะสร้างแรงบันดาลใจให้คน คือ ภาพ วิสัยทัศน์ จินตนาการ ความคิดสร้างสรรค์ ความสนุกสนาน”

จึงไม่น่าแปลกใจว่า หนังรณรงค์เรื่องราวข้าวของ ที่เธอทำออกมานั้น แสดงเป็นภาพเรื่องราว มากกว่าตัวเลขเชิงสถิติ เป็นเรื่องราวที่สร้างสรรค์ มากว่าทำให้รันทด เป็นเรื่องราวที่แทรกอารมณ์ขัน แต่ก็ขำไม่ค่อยออก

ท้ายที่สุด หลายคนเมื่อได้ดูหนังรณรงค์นี้ จะได้คิดอะไรสักอย่าง และบางคนลงมือเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของตน

นี่เองคือพลังของความสนุก ความคิดสร้างสรรค์ จินตนาการ และการพูกจาหัวใจที่ผู้คนเข้าถึงได้ง่าย — เป็นสิ่งที่เธออยากชวนให้นักรณรงค์ทางสังคมที่พยายามสร้างแรงบันดาลใจให้ผู้คนเปลี่ยนแปลงความคิด พฤติกรรมลองนำไปใช้

เรื่องราวของข้าวของ : การรณรงค์เพื่อเปลี่ยนโลก

โดย Annie Leonard แอนนี่ เลนนาร์ด

www.storyofstuff.com

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s