เรื่องราวของขวดน้ำพลาสติก (ตอนที่ 3)

เรื่องราวของขวดพลาสติก  จาก www.storyofstuff.com โดย แอนนี่ เลนนาร์ด

คุณเป็นคนหนึ่งที่ดื่มน้ำจากขวดน้ำพลาสติกหรือเปล่า? ถ้าใช่ เราเป็นพวกเดียวกัน

ลองอ่านเรื่องนี้ แล้วช่วยกันคิดว่า เราจะย้ายฝั่งไปอยู่ฟากที่ลด ละ เลิก การดื่มน้ำจากขวดพลาสติกกันดีไหม ไปด้วยกันทั้งหมดนี่แหละ  

แอนนี่ผู้ตามรอยเรื่องราวข้าวของ นำเสนอเรื่องของขวดน้ำพลาสติก สำหรับเธอสินค้าชนิดนี้เป็นตัวแทนของสิ่งของที่ไม่จำเป็นในชีวิต แต่ถูกโฆษณาและทำให้กลายเป็นสิ่งจำเป็นชนิดว่า ขาดไม่ได้แม้สักวัน

แน่นอน เราทุกคนต้องดื่มน้ำ แต่เราจำเป็นต้องซื้อน้ำดื่มที่บรรจุขวดหรือไม่?…….. เรามีแหล่งน้ำดื่มอื่นไหม ที่ไม่ใช่ขวดน้ำพลาสติก

เรื่องราวนี้เริ่มขึ้นจากการที่ แอนนี่เริ่มตั้งข้อสังเกตว่า เอ! ที่บ้านเราก็มีก๊อกน้ำ และรัฐก็บอกว่า น้ำก๊อกดื่มได้ แล้วทำไมจึงมีการผลิตน้ำบรรจุขวดวางขายมากมายในท้องตลาด หนำซ้ำ ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวยังโฆษณาชวนให้เราซื้อน้ำขวดมาดื่ม โดยบอกว่า น้ำบรรจุขวดนั้นสะอาดและบริสุทธิ์กว่าน้ำก๊อก … ก็ลองดูภาพที่แปะบนขวดสิ มีรูปภูเขางดงาม

น้ำในขวดที่โฆษณาว่าสะอาดมาจากไหน

แอนนี่เธอลองไปสำรวจแหล่งผลิตน้ำบรรจุขวดในหลายประเทศ และพบว่า น้ำที่ใช้บรรจุขวดมาจากก๊อกน้ำ …. ใช่ ก๊อกน้ำที่บ้านเรา ๆ ท่าน ๆ มีกันนั่นแหละ

“ผู้ผลิตพยายามบอกเราว่า น้ำขวดมาจากแหล่งน้ำบริสุทธิ์ในธรรมชาติ แต่จริง ๆ แล้ว ก็เอาน้ำมาจากก๊อกนี่แหละ”

หลายคนลังเล … มองที่ก๊อกน้ำมีดีไซน์ที่บ้านของตัวเองแล้วเกิดคำถาม “น้ำที่ใช้ล้างก้น เป็นน้ำที่ใช้ดื่มได้เหรอ มันจะสะอาดไหม”

ก็ถ้าไม่ใช่น้ำที่ล้างก้นแล้วมาดื่ม ก็น่าจะสะอาดสิน่า!

แอนนี่เธอบอกว่า ผู้บริโภคถูกทำให้เชื่อว่า น้ำประปาไม่สะอาด น้ำสะอาดต้องมาจากขวดน้ำที่มีรูปภูเขาแอลป์ หรือเทือกเขาอะไรสักแห่งที่เราเองก็อาจไม่เคยไป

หลายคนอาจเถียงว่า ผู้ผลิตอาจใช้น้ำจากก๊อกก็จริง แต่เขาคงทำอะไรต่อมิอะไร กลั่นน้ำให้ใสสะอาด ปราศจากเชื้อโรค และสิ่งปลอมปน … อึมก็น่าคิด (เคยได้ยินไหมว่าอยู่กับความสะอาดมากเกินไป จะไม่แข็งแรง)

เราเดินทางไปชิมน้ำก๊อกมาแล้วหลายประเทศ ทั้งในยุโรป และสหรัฐอเมริกา (เพราะไม่มีเงินซื้อน้ำบรรจุขวด 555) รัฐของประเทศเหล่านั้นโฆษณาหนักหนาว่า น้ำก๊อกดื่มได้ และประชาชนของเขาก็ดื่มกัน (อาจผ่านเครื่องกรองอีกทีเพื่อความชัวร์สุด ๆ)

เราขอบอกว่า น้ำก๊อกในหลายประเทศที่เจริญแล้วยังสู้น้ำก๊อกของไทยไม่ได้

หลายประเทศ น้ำมีกลิ่นคลอรีนสูงมาก จนทำให้รู้สึกเหมือนกำลังดื่มน้ำในสระว่ายน้ำ

ประเทศไหน กลิ่นคลอรีนผ่าน ก็จะตกเรื่องรสชาติน้ำ คือ รสน้ำกระด้าง ฝาดและเฝื่อนมาก เหมือนน้ำที่ตายแล้ว แข็งลิ้น ไม่อร่อย

บางประเทศ เราก็จะเห็นตะกรันเกาะตามภาชนะที่ใส่น้ำเป็นเวลานาน

ในยุโรป ลองไปซื้อน้ำขวดกิน จะจนไปอีก 2 วัน เพราะแพงมาก ๆ

สำหรับน้ำก๊อกประเทศไทยที่เราดื่มและใช้ทำอาหาร ไม่มีสี ไม่มีรส ไม่มีกลิ่น รสชาติพอใช้ ดื่มอยู่ ก็ยังรู้สึกปรกติสุขทั้งกายและใจ  

อันที่จริง การที่เราสามารถเชื่อการประปานครหลวง และดื่มน้ำก๊อกกินได้ เป็นเพราะว่า เราหัดตัวเองให้ดื่มน้ำดิบ ๆ มาแล้ว

ครั้งหนึ่ง เราไปนิเวศภาวนาที่เขาทางเหนือ ต้องนอนในป่าใกล้แปล่งน้ำอยู่ 2 วัน 2 คืน อดอาหาร มีแต่น้ำจากลำธารต้นไม้ประทังความหิวและกระหาย

ทีแรก ก็รู้สึกแขยงที่จะดื่มน้ำจากลำธารโดยไม่ต้ม หรือทำอะไรสักอย่างก่อน คนเมืองถูกสอนให้สะอาดแบบกลวง ๆ คือ อยากดื่มน้ำธรรมชาติที่ต้องผ่านการกลั่นกรอง พอต้องดื่มน้ำธรรมชาติของแท้ เลยไม่กล้า

แต่เราก็ดื่มได้ และขอบอกว่า อร่อยจริง ๆ สดชื่น สดใส (แน่นอนว่า พิเคราะห์แล้วว่า ต้นน้ำนั้นไม่อยู่ใกล้โรงงานอุตสาหกรรม ไม่งั้นได้ยาพิษเป็นของแถม)

หมดจากเรื่องน้ำก๊อก มาถึงตัวปัญหา คือขวดน้ำพลาสติก

ขวดพลาสติกมาจากไหน ก็มาจากปิโตรเคมี และในกระบวนการผลิตขวดพลาสติกก็ยังต้องอาศัยน้ำมันเดินเครื่องจักร ใช้น้ำในกระบวนการผลิต และปล่อยของเสียลงแหล่งน้ำอีกด้วย การขนส่งสินค้าไปตามแหล่งจำหน่ายก็อาศัยรถยนต์ที่แล่นด้วยน้ำมัน มี packaging อื่น ๆ อีก

ขั้นตอน กระบวนการผลิต ขนส่ง ฯลฯ ใช้เวลา พลังงาน และส่งผลกระทบต่อสิ่งแลดล้อมมากมาย …. แล้ว เราใช้ประโยชน์จากขวดน้ำนั้นกี่นาที

เราซื้อน้ำมาดื่ม 2 นาทีก็โยนขวดพลาสติกนั้นทิ้งถังขยะไป … คุ้มกันไหมนี่

เมื่อไม่นานมานี้ ในเมืองไทยมีการส่งอีเมล์บอกต่อกันว่า การใช้ขวดน้ำพลาสติกซ้ำไปซ้ำมานั้นอันตราย เพราะอาจจะมีการตกค้างของเชื้อโรค ตะไคร่ และสารเคมีที่ละลายออกมาจากการที่พลาสติกอยู่กับความร้อน … อะไรต่าง ๆ เหล่านี้ ทำให้เรายิ่งต้องซื้อน้ำ – ดื่ม – แล้วทิ้ง เร็วขึ้น มากขึ้น  

เราจำเป็นต้องซื้อน้ำบรรจุขวดมาดื่มหรือไม่ และเรามีทางเลือกอื่นที่ดีสำหรับตัวเราและสิ่งแลดล้อมหรือไม่

แอนนี่ให้เหตุผลที่เราควร ลด ละ เลิก การซื้อน้ำบรรจุขวดมาดื่ม ว่า

ราคาแพง ลองสำรวจราคาน้ำดื่มในเมืองไทย ราคาอยูที่ 10-12 บาท ต่อลิตร หรือ 4 แก้ว หากเราไปกินข้าวในร้านอาหาร ราคาจะเพิ่มขึ้นไปเป็นขวดละ 30 บาท คิดง่าย ๆ ว่า ตู้กดน้ำที่วางกันเกลื่อนนั้น เราสามารถหยอดเหรียญ 1 บาท แล้วได้น้ำดื่มในปริมาณ 1 ลิตร หรือ 4 แก้ว — และถ้าเราดื่มน้ำก๊อกที่บ้าน ซึ่งการประปาบอกว่า สะอาด ดื่มได้ น้ำดื่มในปริมาณ 4 แก้ว อาจคิดเป็นเงิน 50 สตางค์หรือถูกกว่านั้น

ขยะพิษขวดพลาสติกบรรจุน้ำ — หากทุกคนดื่มน้ำขวดคนละ 1 ขวด ต่อ 1 วัน ในประเทศไทยเพียงประเทศเดียว ก็จะสร้างขยะขวดพลาสติก 60 ล้านขวดต่อวัน! เคยดูหนังไทยเรื่อง “หมานคร” ที่เสียดสีความเป็นเมืองขยะของกรุงเทพ ที่มีกองภูเขาขยะขวดน้ำพลาสติก นั่นเป็นภาพที่ใช่ที่สุด

ขยะพลาสติกมหาศาลเหล่านี้ไปที่ไหน

จากถังขยะ ขวดน้ำกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ เดินทางไปที่หลุมฝังกลบ และเตาเผา! จะเกิดอะไรขึ้น เมื่อขวดพลาสติกกลาดเกลื่อนกลางแดดและความร้อนในประเทศไทย หรือหากเผา สารพิษ ไดออกซิน ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งร้ายแรงที่สุดก็จะล่องลอยไปในอากาศ กลับเข้าสู่ปอดของสัตว์ และมนุษย์ … นี่สิ ขยะรีไซเคิลของแท้ กลับมาหาเราจนได้

เราตายไปแล้วเกิดใหม่ ก็ไม่แน่ว่า ขยะขวดน้ำพลาสติกอาจจะยังคงรอเราอยู่  

จริงอยู่ว่า มีการรีไซเคิลขยะพลาสติกกันบ้าง แต่การย่อยขยะเหล่านี้เพื่อกลับสู่กระบวนการผลิตใหม่ จะทำให้เกิดพลาสติกที่คุณภาพด้อยลงกว่าเดิม และความเป็นพิษก็ยังคงเต็มพิกัด แอนนี่ยังบอกด้วยว่า เม็ดพลาสติกเกรดต่ำจากกระบวนการรีไซเคิลมักจะถูกนำไปขายให้ประเทศโลกที่ 3

และบางทีเราก็อาจเอาขยะที่เราไม่ต้องการไปทิ้งที่บ้านเพื่อน อย่างอเมริกาขนส่งขยะขวดน้ำพลาสติกไปที่อินเดีย ให้เข้าเตาเผาขยะในอินเดียแทน (ประมาณว่า คนจน ชีวิตราคาถูก ดมไดออกซินกันไปนะจ้ะ)  — แม้จะวางการณ์ไว้เช่นนั้น แต่กระแสลมนั้นไร้พรมแดน ลมพิษจากอินเดียก็สามารถโบกโบยไปได้ทั่วโลก รวมถึงอเมริกาด้วย

เราไม่สร้างขยะพวกนี้ตั้งแต่แรกจะได้ไหม” แอนนี่ถาม

ลองไว้ใจการประปานครหลวง แล้วจะรู้ว่า สบายกายและใจ สบายกระเป๋า

ฝึกดื่มน้ำก๊อก ใหม่ ๆ อาจฝืนความรู้สึก ความคุ้นเคย แต่ทำไปนาน ๆ ก็ชินเอง

หากยังไม่ค่อยไว้ใจก็จะต้มน้ำ ปล่อยให้เย็น แล้วค่อยบรรจุลงในขวดน้ำที่ใช้ซ้ำไปได้ตลอด

ถ้าใครยังระแวงก็หาเครื่องกรองน้ำมากรองน้ำประปาอีกที ก็น่าจะใช้ได้

ถ้าไม่อยากเสียเงินเครื่องกรองน้ำ เราทำน้ำแดดเดียวได้จะดีมาก วิธีทำน้ำแดดเดียวไม่ยาก รองน้ำจากก๊อกลงในขวดแก้วบรรจุน้ำดื่ม ปิดฝาให้สนิท แล้วเอาขวดไปวางตากแดด (หาอะไรมาวางรองเป็นเหมือนเก้าอี้ไว้พิงขวดน้ำ) ให้วางเอียง 45 องศาเพื่อรับแดด ตากเอาไว้เพียง 1 แดด คือ 1 วัน น้ำนั้นก็ดื่มได้

ขอการันตีว่า น้ำแดดเดียว รสชาติดีเยี่ยม ใครกลัวว่าน้ำก๊อกจะมีกลิ่น เมื่อเอาไปทำน้ำแดดเดียวแล้ว กลิ่นไม่มี ใครกลัวเรื่องเชื้อโรค น้ำแดดเดียวเป็นน้ำที่องค์การอนามัยโลกแนะนำให้คนที่อยู่ในถิ่นทุรกันดาร ในแอฟริกา ที่แหล่งน้ำธรรมชาติเป็นโคลนและมีปัญหา ให้ทำน้ำแบบนี้ และลดการติดเชื้อจากน้ำได้อย่างมาก

และอย่าลืมหมั่นดูแลความสะอาดก๊อกน้ำ และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง เช่น เครื่องปั๊มน้ำ ท่อ เป็นต้น

มีบรรจุภัณฑ์ใส่น้ำ ชนิดใช้แล้วล้าง นำกลับมาใช้ใหม่ได้ และเมื่อซื้อหามาไว้แล้ว ก็โปรดใช้ให้เป็นนิสัย คือ ก่อนออกจากบ้าน ก็กรอกน้ำให้เต็มภาชนะ ไปที่ไหน ในออฟฟิส โรงเรียนก็กรอกน้ำใส่ภาชนะนี้ไว้ดื่ม

รณรงค์ให้ร้านอาหารต่าง ๆ บริการน้ำดื่มที่ดี สะอาด และราคาเป็นธรรม บางที ไม่เข้าใจว่า ร้านอาหาร ทำไมต้องเก็บเงินเราค่าน้ำในราคาแพง และสร้างขยะตัวแม่เลย เพราะมักจะเสิร์ฟน้ำดื่มขวดเล็ก ๆ (คิดราคาแพง 10 เท่าของราคาน้ำ)

ไปร้านอาหาร ก็ไม่ต้องสั่งน้ำหากเขาเสิร์ฟเป็นขวด สั่งอาหารที่มีน้ำแกงมาซด 555 จริง ๆ แล้ว ตามตำราการกินเพื่อสุขภาพ เขาจะไม่ให้ดื่มน้ำระหว่างทานอาหาร เพราะน้ำกรดในกระเพาะจะเจือจาง การย่อยไม่เต็มที่ และจะอ้วน

รณรงค์ให้เลิกแถมน้ำดื่มบรรจุขวดเป็นของแถมเวลาเติมน้ำมัน

เรียกร้องให้รัฐสร้างความมั่นใจในความสะอาดของน้ำ และความสะอาดของท่อประปา รวมถึงให้วางการประปาน้ำดื่มที่สะอาดทั่วประเทศ (การประปา น่าจะเปิดเพลงเพราะ ๆ ให้น้ำฟังด้วยนะ)

รณรงค์ให้จัดเก็บขยะขวดน้ำพลาสติกเป็นระบบ เพื่อการรีไซเคิลอย่างจริงจัง

รณรงค์รักษาแหล่งน้ำที่จะทำน้ำประปาให้สะอาดขึ้น เราต้องใช้น้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติมาผลิตน้ำต่าง ๆ ทั้งสิ้น เราจะไม่ดูแลน้ำที่เราดื่มกินหรือ …. ไม่ว่าคุณจะดื่มน้ำขวด น้ำจากตู้ น้ำก๊อก… น้ำเป็นสิ่งที่มนุษย์ผลิตเองไม่ได้

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s