เงิน กามารมณ์ สงคราม และกรรม

Prologue

ในครั้งที่ ฉันมีนัดพบกับเพื่อนรุ่นพี่ ที่เป็นผู้บริหารในองค์กรอิสระท่านหนึ่ง ขณะที่รอเธออยู่ในห้องทำงาน ฉันเหลือบไปเห็นรูปพระพุทธเจ้านั่งสมาธิ และมีคำเขียนใต้ภาพว่า What would Buddha do? (พระพุทธเจ้า ท่านจะทำอะไร)

“จริงสิ พระพุทธเจ้าจะทำอะไรนะ หากเจอสถานการณ์….” ฉันรำพึงในใจ พร้อมร่ายรายการปัญหาและความทุกข์ต่าง ๆ ทั้งในชีวิตส่วนตัวและสังคม เพื่อจินตนาการดูว่า พระพุทธองค์ท่านมองเรื่องต่าง ๆ อย่างไร และจะทำอย่างไรถ้าท่านอยู่กับเราในเวลานี้

ฉันพบว่าคำถามนี้ และจินตนาการถึงพระพุทธองค์ ช่วยให้ฉันน้อมนำธรรมะ และเรื่องเล่าในพระไตรปิฎกเท่าที่เคยได้ยินได้ฟัง มาทำความเข้าใจ และเทียบเคียงกับประเด็นปัญหาที่พบเจอในโลกสมัยใหม่ เพื่อจะให้ได้คำตอบบางอย่างกับใจตัวเองว่า ถ้าพระพุทธองค์เจอเรื่องแบบนี้ ท่านจะมีท่าทีอย่างไร ทำอะไร พูดอะไร …

วิธีการนี้ได้ผลดีทีเดียว เพียงตั้งคำถามนี้ ความทุกข์ก็ชะลอพิษสง เพราะใจหันไปใคร่ครวญกับพุทธธรรม มากกว่าวนเวียนจมปลักกับปัญหา และที่สำคัญ ความพยายามจินตนาการถึงพระพุทธองค์มีมนต์วิเศษ ดึงดูดใจให้เข้าสู่ความเงียบสงบได้อย่างเป็นธรรมชาติ นอกจากนั้น เมื่อได้ใคร่ครวญธรรมะ ตามระดับสติปัญญาของตัวเอง ก็มักได้คำตอบที่จะเป็นแนวทางเดินออกจากปัญหา หรือคลี่คลายได้บ้าง

ครั้งหนึ่ง เมื่อหลายปีก่อน ฉันเกิดความท้อแท้ใจ เมื่อเผชิญกับควาทุกข์ยาก (ใจ) ในชีวิตบางอย่าง ฉันถามตัวเองว่า “พระพุทธองค์ ท่านจะทำอะไรนะ” แล้วฉันก็เห็นภาพเจ้าชายผู้เลือกเดินออกจากความสุขสบาย จาริกไปตามที่ต่าง ๆ จากที่มีบริวารคอยดูแล ท่านต้องดูแลตนเอง จากที่มีอาหารมาเสิร์ฟทุกมื้อ ท่านต้องเดินขอข้าวชาวบ้านกิน จากความสบาย มีแต่ความยากลำบาก — ในความเป็นมนุษย์ ฉันว่า ท่านคงรู้สึกแย่ไม่น้อย สถานการณ์ที่ฉันพบแม้จะรู้สึกว่าแย่ แต่ก็ยัง “ดีกว่า” สิ่งที่พระพุทธองค์ต้องฝ่าฟันมากมาย แล้วอะไรที่ทำให้ท่านผ่านความยากลำบากต่าง ๆ ไปได้

เมื่อคิดถึงตรงนี้ ใจมีพลังขึ้นมากมาย

นับแต่นั้น พระพุทธองค์กลายเป็น “ไอดอล” (idol) ของฉัน ฉันมักเอาสิ่งที่ท่านทำ พูดมาเป็นหลักปรับในชีวิตบ้างเท่าที่พอจะทำได้ เอาแนวคิด ธรรม ของท่านมาทบทวนกับเรื่องราวที่พบเจอในปัจจุบัน แต่ด้วยสติปัญญาอันจำกัด ฉันจึงไม่อาจขยายความเข้าใจพุทธธรรม ให้มองเรื่องราวของตนเอง เรื่องราวของสังคมและโลกสมัยใหม่ได้กว้างขวางและลึกซึ้งนัก

จนเมื่อได้มีโอกาสพบกับ ศ. เดวิด อาร์. ลอย อาจารย์ด้านปรัชญา และสอนสมาธิแนวทางพุทธนิกายเซน เมื่อไม่นานมานี้ คราวที่ท่านเดินทางมาเปิดตัวหนังสือที่ท่านเขียน Money Sex War Karma: Notes for a Buddhist Revolution ซึ่งสำนักพิมพ์สวนเงินมีมา ได้แปลและพิมพ์จำหน่ายเป็นฉบับภาษาไทยว่า “เงิน กามารมณ์ สงคราม และกรรม บันทึกเพื่อการปฏิวัติแนวพุทธ”

เงิน กามารมณ์ สงคราม และกรรม บันทึกเพื่อการปฏิวัติแนวพุทธ
โดย เดวิด อาร์. ลอย
แปลโดย พรรณงาม เง่าธรรมสาร

หนังสือ และการสนทนากับนักปรัชญาอาจารย์เซนท่านนี้ ช่วยให้ฉันเข้าใจพุทธธรรมมากขึ้น และเห็นว่า “ธรรม” ตอบโจทย์ความทุกข์ และปัญหาต่าง ๆ ในชีวิต สังคม และโลกสมัยใหม่ได้อย่างไร

เดวิด ลอย พูดถึงปัญหาร่วมสมัยที่เราต่างร่วมทุกข์ ไม่ว่า พิษของบริโภคนิยมที่ทำให้หลายคนต้องแสวงหาเงินตราอย่างไม่รู้จบ การหมกมุ่นในชื่อเสียง เพศสัมพันธ์และความสัมพันธ์ในความรัก สงครามความรุนแรงในสังคม ภาวะโลกร้อน ประเด็นของโลกสมัยใหม่อย่าง อาหารดัดแปลงทางพันธุกรรม ปัญหาการปลุกปั่นและสร้างจิตสำนึกบางอย่างให้คนในสังคม ผ่านการโฆษณาชวนเชื่อ (ของรัฐ และอื่น ๆ) นอกจากนั้น ยังมีกระบวนทัศน์เรื่อง “กรรม” ที่ท้าทายความเชื่อเดิม ๆ ที่แพร่กระจายในสังคม

เหล่านี้เป็นเพียงหัวข้อบางส่วนที่ อาจารย์ลอย หยิบยกมาพูดถึง ซึ่งฉันจะขอนำมาเล่าสู่กันฟัง ตามความเข้าใจ โดยย่อ ทีละประเด็น และอยากชวนเชิญให้หาหนังสือนี้มาอ่านกัน เป็นหนังสือที่อ่านได้อย่างเพลิดเพลิน ได้ความรู้ทั้งพุทธธรรม และเรื่องราวทางโลกที่เราประสบพบเจอทุกวัน เข้าใจธรรม ตัวเอง และโลกที่เป็นอยู่ไปพร้อม ๆ กัน

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s