ปัญหาของหมา ปัญหาของใจคน

ฉันยืนน้ำตาตกอยู่บนถนนในซอย รู้สึกโดดเดี่ยวอย่างที่สุด

เดินขอความช่วยเหลือจากผู้คนระแวกนั้น แต่ดูเหมือน ยิ่งร้องขอ ความช่วยเหลือยิ่งห่างไกลไปทุกที พอฉันเดินเข้าใกล้ใคร คนนั้นก็ถอยออกห่าง ราวกับฉันเป็น ….

“พี่คะ ช่วยขยับเจ้าหมาตัวนี้ ออกจากถนนหน่อยได้ไหมคะ” ฉันเอ่ยถามวินมอเตอร์ไซต์แถวนั้น

“ไม่รู้” ชายคนนั้นรีบคว้าโทรศัพท์มือถือเพื่อโทรหาใครสักคน “เพิ่งมา ไม่รู้เรื่อง ไปถามยามที่ป้อมโน่น เขาเห็นเหตุการณ์”

ฉันงงกับคำตอบและปฏิกิริยาของชายคนนี้ ที่พยายามเดินถอยห่างฉัน สายตาไม่เป็นมิตรนัก ถึงขั้นหวาดระแวง

“คือ ไม่สนใจ ไม่อยากรู้หรอกนะคะว่า ใครชนหมา แต่อยากพามันไปหาหมอ พี่ช่วยหน่อยได้ไหม” ฉันถามย้ำ และมองไปที่เจ้าหมาพันธุ์ไทย ขนสีน้ำตาลแดงที่นอนหน้าซบอยู่บนถนนคอนกรีต สะโพกหลังและขาหลังทั้งสองสภาพแย่มากจากการถูกรถชน ตั้งแต่ก่อนที่ฉันจะเห็นเข้า ซึ่งนานเท่าไรแล้วก็ไม่รู้

ชายคนนั้นโบ้ยให้ฉันไปถามเจ้าหหน้าที่รักษาความปลอดภัยหน้าหมู่บ้าน ที่เจ้าหมานอนนิ่งอยู่

“พี่คะ ช่วยขยับหมาตัวนี้ไปให้พ้นถนนได้ไหมคะ เดี๋ยวรถจะโดนรถชนซ้ำเข้าไปอีก แล้วจะไปตามหมอมาดูเองค่ะ” ฉันบอกยาม

“ไปบอกยามตรงโน้นดูสิ ให้เขามาช่วย” ยามคนนั้นตอบ พลางทำท่าพยักเพยิดไปทางลานจอดรถที่อยู่ห่างออกไป

ฉันไม่ถามอะไรต่ออีก เพราะเดินถามคนนั้นคนนี้เหมือนคนบ้ามาพักหนึ่งแล้ว

ฉันหยุดยืนอยู่ตรงนั้น แล้วสำรวจเรื่องราวรอบ ๆ ตัว ๓๖๐ องศา รถวิ่งเข้าและออกในซอยไม่ขาดสาย ขับผ่านเจ้าหมาตัวนี้ไป แม่ค้า พ่อค้าขายอาหารให้พนักงานยามเช้าง่วนกับการทำมาหากิน วินมอร์เตอร์ไซต์ยืนคุยกัน และรอลูกค้าอยู่ที่รถมอร์เตอร์ไซต์ ยามลานจอดรถ ยามหน้าหมู่บ้านประจำการอยู่ที่พื้นที่ปฏิบัติการ

น้ำตาไหล ฉันรู้สึกโดดเดี่ยว เคว้งคว้างอย่างที่สุด ทุกอย่างรอบตัวดำเนินไปเป็นปรกติ ราวกับว่า ไม่มีสิ่งมีชีวิตที่กำลังเจ็บปวดนอนรอความช่วยเหลืออยู่ตรงนั้น … ไม่สิ มีเจ้าหมาข้างถนนตัวหนึ่งที่รับรู้ มันเดินมาใกล้ ๆ ฉัน เวลาที่ฉันเข้าใกล้เจ้าหมาตัวที่บาดเจ็บ สายตาของมันกำลังประเมินฉันว่า เป็นมิตร หรือเป็นศัตรูที่อาจจะเข้าไปทำร้ายเพื่อนของมัน ฉันพูดกับมันและชี้มือให้มันพอรู้ว่า ฉันเป็นมิตร และมันก็เดินไป

ในยามนั้น ฉันไร้ที่พึ่ง … ฉันคนเดียวอุ้มหมาบาดเจ็บไม่ไหว แต่หากฝืนทำลากกันไป มันอาจจะเจ็บมากขึ้น ฉันต้องการความช่วยเหลือ เพียง ๑ คนเท่านั้น แต่ก็หาไม่ได้

ฉันตัดใจเดินจากไป บอกเจ้าน้องหมาว่า “อดทนเอาไว้นะ” แล้วพยายามติดต่อหาสัตวแพทย์ที่คุ้นเคย เพื่อให้มารับตัวมันไปเยียวยา ระหว่างนั้น ฉันบอกยามที่บริษัทของแม่ ที่อยู่ไม่ไกลนักจากจุดเกิดเหตุ ให้ไปดูและขยับเจ้าน้องหมาให้พ้นจากถนน แล้วฉันจะกลับมารับมันไปหาหมอ

กว่าฉันจะพบและรับหมอไปที่จุดเกิดเหตุ ก็เกือบ ๑ ชั่วโมงต่อมา เราต่างหวังว่า เจ้าหมาตัวนั้นคงได้รับความช่วยเหลือใครสักคนไปแล้ว และโชคดี ที่เป็นเช่นนั้นจริง ๆ … เจ้าหมาตัวนั้นไม่อยู่บนถนนแล้ว ฉันถามยามตรงนั้น ได้ความว่า มีคนช่วยกันพาไปส่งโรงพยาบาลใกล้ ๆ แล้ว (อาจจะเป็นคนในบริษัทแม่ก็ได้) ฉันยิ้มออก คราวนี้คงจะกินข้าวเช้าได้สักที ความเศร้าทำให้กินไม่ได้กันเลยทีเดียว

ระหว่างนั่งรถกับคุณหมอ ก็ได้แลกเปลี่ยนความเห็นในเรื่อง หมาในพื้นที่สาธารณะ

“ไม่เห็นมีผู้สมัครผู้ว่ากรุงเทพคนใด มีนโยบายเรื่องนี้เลย” คุณหมอเอ่ย

“อยากให้ปัญหานี้ลดลงและหมดไปจริง ๆ ถ้าเราทำกันจริงจัง ใน ๑๐ ปีข้างหน้า ก็จะไม่มีปัญหานี้ เพราะอายุขัยหมาน่าจะสัก ๑๐ ปีใช่ไหมคะ”  คุณหมอพยักหน้า

เรื่องสุนัขเร่ร่อนก็เป็นเรื่องการจราจรเหมือนกัน ฉันไม่ได้ห่วงเรื่องหมาถูกรถชน ตาย บาดเจ็บเท่านั้น แต่บางที การมีหมาเพ่นพ่านในที่สาธารณะก็อาจนำไปสู่อุบัติเหตุได้ด้วย และหากเราจะรณรงค์ให้คนขี่จักรยาน บางทีการดูแลให้ถนนเล็ก ๆ ปลอดจากหมาที่ดุ วิ่งไล่จักรยานก็อาจจะช่วยให้คนอีกจำนวนหนึ่งกล้าใช้จักรยานมากขึ้นด้วย

เรื่องหมาในพื้นที่สาธารณะเกี่ยวข้องกับหลายเรื่องของคน ปัญหาเมือง ปัญหาสาธารณสุข ความสะอาด และปัญหาทางจริยธรรม

“หมาเร่ร่อนในยางกอน (ย่างกุ้ง ประเทศพม่า) ค่อนข้างเป็นมิตร ขนาดอยู่กันเป็นฝูง คนเดินผ่านคนเดียว มันก็ไม่มายุ่ง พวกหมามันกัดกันเอง ไม่ค่อยคุกคามหรืออะไรกับคน ต่างจากหมาไทย ไม่รู้ว่าเพราะอะไร”

“คนที่นั่นอาจไม่ค่อยทำร้ายหมาก็ได้นะครับ มันเลยรู้สึกเป็นมิตรด้วย” คุณหมอให้ความเห็น …

ก็เป็นไปได้ ฉันเคยรับรู้เรื่องราวที่มีคนรังเกียจหมา ถึงขนาดเอามีดไล่ฟันจนหลังเละ หรือวางยาเบื่อให้ตาย

“ถ้าเราทำหมันให้น้องหมาได้ทุกพื้นที่ และจัดการให้คนไม่นำหมามาทิ้งอีก เรื่องนี้น่าจะน้อยลงไปเรื่อย ๆ นะคะ ชุมชนน่าจะมีส่วนร่วมในการดูแลเรื่องนี้ด้วย เราไม่ควรปล่อยให้หมาผอมโซ ในขณะที่มีอาหารเหลือทิ้ง ถ้าชุมชน ไม่ว่า ชุมชนตึกออฟฟิส ชุมชนตึกแถว และอื่น ๆ ช่วยกันดูแลหมา เหมือนเป็นสมบัติส่วนรวม ให้อาหาร น้ำ ดูแลเรื่องการทำหมัน โรคภัยต่าง ๆ จนกว่ามันจะสิ้นอายุขัยกันไป นอกจากปัญหาเรื่องนี้จะค่อย ๆ หมดไปแล้ว ระหว่างที่มันยังมีชีวิตอยู่ เราก็จะได้อยู่ร่วมกันอย่างปลอดภัยมากขึ้นด้วย”

ฉันว่า หากเราทำเช่นนี้ หรือดีกว่านี้ได้กับหมาข้างถนน เราก็จะทำอะไรดี ๆ อีกได้มากมายกับเรื่องอื่น ๆ ด้วย ฉันไม่แน่ใจว่า ความไม่แยแสต่อทุกข์ตรงหน้าของสัตว์ (ที่หลายคนอานดูว่าไร้ความสำคัญและเป็นเรื่องเล็ก) มันจะนำไปสู่ความชินชา ไม่แยแสต่อทุกข์ของคน ที่ก็อาจจะเล็ก ๆ และไม่สำคัญด้วยหรือไม่ ฉันจำได้ว่า พระอาจารย์รูปหนึ่งเคยบอกว่า อกุศลใหญ่ ๆ เติบโตจากอกุศลเล็ก ๆ เช่น คนที่ชินกับการลักเล็กขโมยน้อย เมื่อทำไปเรื่อย ๆ ก็อาจพัฒนาเป็นการขโมยใหญ่ ๆ ปล้น จี้ และอาจถึงฆาตกรรมในที่สุด

ฉันคิดว่า ความทุกข์ ปัญหาต่าง ๆ ในสังคม หากเราระดมช่วยกัน ทุกข์นั้นก็คลี่คลายหายไปโดยเร็ว แต่เวลาที่เราไม่แยแสต่อกัน ห่างเหิน ตัวใครตัวมัน ทุกข์เล็ก ๆ ก็หนักอึ้งสาหัสและขยายบานปลายไปไกล และกลายเป็นทุกข์ใหญ่จริง ๆ ขึ้นมาได้

มีกี่ทุกข์ ทั้งเล็ก ใหญ่ กำลังก่อตัว กำลังอาละวาด .. ที่เราทำเป็นมองไม่เห็น ที่เราไม่แยแส ที่เราโยนให้เป็นธุระคนอื่น

ฉันมักคิดเสมอว่า หนึ่งในตัวชี้วัดความเป็นเมืองที่น่าอยู่ คือ เมืองที่มีผู้คนดูแลต้นไม้ ธรรมชาติ และสัตว์ อยู่ร่วมกันอย่างเมตตากรุณา เพราะถ้าคนดูแลสัตว์และธรรมชาติได้ดี เขาก็น่าจะดูแลคนด้วยกันได้ดีด้วย

ฉันเชื่อ Spider Man ที่ว่า อำนาจมาพร้อมกับความรับผิดชอบอันใหญ่หลวง (with great power comes great responsibility) — มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีศักยภาพมาก มีอำนาจ มีความฉลาด มีศักยภาพทางจิตที่จะบรรลุถึงภาวะอันประเสริฐสุดและนั่นหมายความว่า มนุษย์เกิดมาพร้อมกับความรับผิดชอบบางอย่าง  — ฉันเชื่อเสมอว่า พลังอำนาจ ศักยภาพที่เรามีมากกว่านั้น ต้องใช้เพื่อดูแลผู้หรือสิ่งที่อ่อนแอกว่า คนฉลาดต้องดูแลคนที่ฉลาดน้อยกว่าให้ฉลาดขึ้น คนมีฐานะมากกว่าต้องดูแลคนที่ฐานะนต่ำกว่าให้ดีขึ้น คนมีกำลังมากต้องดูแลผู้ที่มีกำลังน้อย คนที่สุขภาพดีดูแลผู้ที่มีปัญหาสุขภาพ ผู้ใหญ่กว่าดูแลผู้ที่วัยน้อยกว่า — หากเราดูแลกันและกัน ทั้งคนและสัตว์ รวมถึงธรรมชาติด้วยไปเรื่อย ๆ เราจะมีทั้งผู้ที่ดูแลเรา และผู้ที่เราสมควรต้องดูแล เป็นกระแสแห่งการดูแลกันและกันอย่างไม่มีวันสิ้นสุด

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s